Bài 1: Tại sao ánh sáng quan trọng hơn màu sắc? (Tư duy chỉnh ảnh chân thực).

CHƯƠNG: HẬU KỲ CHÂN DUNG NÂNG CAO – TÁCH NỀN & CÂN BẰNG ÁNH SÁNG

Phụ kiện trọng tâm: Adobe Lightroom Classic (Phiên bản 11.0 trở lên)

1. TẠI SAO PHẢI TÁCH CHỦ THỂ & NỀN?

Giảng viên phân tích “nỗi đau” của học viên khi chụp bằng Sony A7III ngoại cảnh:

• Tình huống: Bạn chụp ngược sáng. Để lấy được bầu trời xanh, bạn phải dìm sáng ảnh -> Kết quả: Mặt mẫu đen xì, da ám ám.

• Vấn đề: Nếu bạn kéo thanh Exposure tổng thể lên cho mặt mẫu sáng, thì bầu trời phía sau sẽ bị trắng xóa (cháy sáng).

• Giải pháp AI của Lightroom: Chúng ta sẽ ra lệnh cho Lightroom: “Chỉ làm sáng mặt mẫu, giữ nguyên bầu trời” hoặc ngược lại.

2. QUY TRÌNH 4 BƯỚC “CHỐT SÁNG” TRONG LIGHTROOM (CƠ BẢN ĐẾN NÂNG CAO)

Trước khi tách nền, học viên cần làm “sạch” file RAW ở bảng Basic:

• Bước 1 – Cân bằng trắng (White Balance): Dùng ống hút (W) chấm vào vùng trắng của mắt mẫu hoặc áo mẫu để lấy lại skintone ấm áp (thường Sony cho màu hơi lạnh).

• Bước 2 – Lấy lại chi tiết (Recovery): * Kéo Highlights về bên trái (-50 to -100) để lấy lại chi tiết vùng trời/nắng cháy.

  • Kéo Shadows về bên phải (+30 to +80) để “nhấc” vùng tối trên tóc và áo mẫu lên. (Cảm biến Sony A7III cực mạnh ở khoản này, đừng sợ nhiễu).

Bước 3 – ĐỈNH CAO THỰC CHIẾN: TÁCH CHỦ THỂ BẰNG AI (MASKING)

Đây là thao tác quan trọng nhất. Giảng viên hướng dẫn học viên nhìn vào bảng Masking (Biểu tượng vòng tròn chấm gạch, phím tắt M).

A. Cách 1: Chỉ làm sáng Mẫu (Select Subject)

1. Bấm vào biểu tượng Masking -> Chọn Select Subject.

2. Lightroom sẽ tự động quét và bôi đỏ (Overlay) toàn bộ người mẫu.

3. Thao tác: * Tăng Exposure (+0.3 đến +0.7) cho mặt mẫu sáng rõ.

   • Tăng Whites (+10) để da mẫu trong trẻo hơn.

   • Tăng Clarity (+10) để mẫu nổi bật.

B. Cách 2: Chỉ dìm nền tối (Select Background)

1. Bấm vào biểu tượng Masking -> Chọn Select Subject (như trên).

2. Sau khi máy quét xong, bạn bấm vào nút Invert (Đảo ngược) ngay bên cạnh mặt mẫu. Lúc này vùng đỏ sẽ chuyển sang toàn bộ bối cảnh, bỏ qua người mẫu.

3. Thao tác: * Giảm Exposure (-0.3 đến -0.7) để hậu cảnh tối lại, kịch tính hơn.

   • Giảm Clarity/Texture (-10 to -20) để làm nền “mềm” đi, giúp mắt người xem tập trung vào mẫu.

Bước 4 – Hoàn thiện Skintone (Color Mixer)

Vào bảng Color Mixer -> Chọn Luminance. Kéo thanh màu Orange (Cam) sang phải (+10 to +20). Đây là thanh “làm sáng da” thần thánh của nhiếp ảnh chân dung.

3. VÍ DỤ CỤ THỂ 2 KỊCH BẢN ĐỐI LẬP (APPLY TO LEARNING)

Ví dụ 1: Mẫu Sáng – Nền Tối (Hiệu ứng Spotlight)

• File gốc: Cảnh rộng âm u, chỉ có một luồng sáng nhỏ rơi vào mẫu nhỏ.

• Thao tác Hậu kỳ:

  1. Dùng Masking -> Select Subject. Tăng mạnh Exposure và White để mẫu nhỏ xíu bừng sáng rực rỡ.

  2. Đảo ngược (Invert) để chọn nền. Giảm mạnh Exposure và Blacks để dìm không gian rộng lớn xung quanh tối sẫm lại.

• Kết quả: Một bức ảnh nghệ thuật, mẫu nhỏ rạng rỡ dẫn dắt ánh mắt người xem giữa không gian tối rộng lớn.

Ví dụ 2: Ngược Sáng Nắng Gắt (Backlit Portrait)

• File gốc: Bầu trời trắng xóa, mặt mẫu đen xì, da ám xanh.

• Thao tác Hậu kỳ:

  1. Basic: Kéo Highlights -100 để lấy lại trời xanh.

  2. Masking -> Select Subject. Tăng Exposure để mặt mẫu sáng. Vào Color Temp kéo sang màu Vàng để khử ám xanh lạnh của Sony.

  3. Đảo ngược (Invert). Tăng Dehaze để làm trong bầu trời và tăng Saturation cho mây trời xanh hơn.

• Kết quả: Skintone ấm áp chuẩn Sony, bầu trời xanh ngắt, ảnh trong trẻo như chụp có đèn Flash HSS.

4. TỔNG KẾT & LƯU Ý CHO HỌC VIÊN

• File RAW là bắt buộc: Sony A7III cho file RAW 14-bit cực kỳ giàu chi tiết. Nếu chụp file JPG, khi bạn kéo Shadows lên, da mẫu sẽ bị vỡ nét và nhiễu xanh bẩn.

• Đừng quá tay: Việc tách nền bằng AI rất mạnh, nếu kéo Exposure quá lệch nhau giữa mẫu và nền, bức ảnh sẽ trông rất “giả”, giống như ghép người vào cảnh khác.

Bài tập về nhà cho Chặng Hậu kỳ: “Học viên hãy nộp 2 bức ảnh: Một tấm ngược sáng đã được ‘cứu’ skintone chuẩn và một tấm dìm nền kịch tính. Yêu cầu: Skintone phải tự nhiên, không được ám màu của bối cảnh.”